پرسيدند : على عليه السّلام چگونه مردى بود ؟ « ابن عباس » در پاسخ گفت : على عليه السّلام مردى بود كه سراپاى وجودش را دانش فراگرفته بود ، از احكام الهى كمال برخوردارى را داشت ، و از هيچ دلاورى بيمى در خود راه نمىداد ، و سلحشورى بىباك و شجاع بود و از همه مهمتر افتخار دامادى پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله را داشت . « امام احمد » اين حديث را در « المناقب » آورده است . [ ذخائر العقبى ص 78 ] از « ابن عباس » نقل مىكند كه از چگونگى احوال و ويژگيهاى حضرت على عليه السّلام را پرسيدند . وى در پاسخ گفت : خدا رحمت كند حضرت ابو الحسن على عليه السّلام را ؛ به خدا سوگند ! على عليه السّلام پرچم برافراشتهء هدايت ، و پايگاه تقوا ، و كوه سر به فلك كشيده خردمندى ، و جايگاه عقل ، و باران سخاوتمندى بود ؛ منتهى اليه دانش دانشمندان ، و روشنى بخش تاريكيها ، و راهنماى راههاى عظمت ، و دستاويز ريسمان استوار خدا بود ؛ پرهيزگارترين كسانى كه خود را به لباس پرهيزگارى آراسته‌اند و گرامىترين مردمى كه پس از محمد صلَّى اللَّه عليه و آله به مشاهدات نهفتنيها رسيده‌اند ، بوده است ؛ به دو قبله نماز گزارد ، و پدر دو نوادهء رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله بود ، و همسرى بهترين زنان را به عهده داشت ؛ كسى برتر و والاتر از او نبود و بهتر از او را نديدم و عاليمقامتر از او را نشنيدم . لعنت خدا و لعنت همهء بندگان خدا تا روز واپسين بر دشمنان او باد ! « ابو الفتح قواس » اين حديث را روايت كرده است . [ الرياض النضرة 2 / 221 ] از « ابو زهرا » از « عبد الله مسعود » روايت كرده گفت : دانشمندان روى زمين سه نفرند : دانشمندى در شام ، دانشمندى در حجاز ، دانشمندى در عراق ؛ دانشمند شام ، « ابو دردا » است ، دانشمند حجاز ، على بن ابيطالب عليه السّلام است . دانشمند عراق ، برادر شماست - يعنى خودم كه « ابن مسعود » باشم - آرى ، دانشمندان مذكور در عرض هم نبوده‌اند ، بلكه دانشمند عراق و شام ، نيازمند به دانشمند حجاز مىباشند و دانشمند حجاز هيچگونه